İletişim senin,
kimlik senin,
ağ senin.

Bir protokol, farklı yazılımların birbiriyle anlaşabilmesini sağlayan ortak bir dildir. Tıpkı e-posta (SMTP) veya web (HTTP/HTML) gibi, Nostr da tek bir şirkete veya sunucuya ait olmayan açık bir standarttır.

Nostr'ı kullanmak için tek bir uygulamaya mahkum değilsiniz. Ağ üzerinde çalışan yüzlerce bağımsız istemci (Coracle, Amethyst, Damus, Nostur, Yakihonne vb.) mevcuttur. Dilediğiniz istemciyi seçebilir, istediğiniz an değiştirebilir ve tüm takipçilerinizi veya içeriklerinizi kaybetmeden aynı açık ağda var olmaya devam edersiniz.

Geleneksel sosyal ağlarda hesabınız bir şirketin veri tabanındaki bir satırdır ve şirket dilediği an hesabınızı silebilir. Nostr'da ise kimliğiniz kriptografik bir anahtardır (npub / nsec).

Yazdığınız her ileti (event) sizin gizli anahtarınızla imzalanır ve birden çok bağımsız röleye (relay) gönderilir. Bir röle sizi engellese veya kapansa bile, iletileriniz diğer onlarca rölede canlı kalır. Takipçileriniz, güncel röle listeniz sayesinde sizi takip etmeye kesintisiz devam eder.

Mastodon gibi Fediverse sistemleri kriptografik anahtar temelli değil, sunucu (alan adı) temellidir. Hesabınız (örneğin @ali@mastodon.social) doğrudan o sunucu yöneticisinin insafına bağlıdır.

• Kimlik Esareti: Mastodon sunucusu kapandığında veya yönetici sizi engellediğinde kimliğinizi ve takipçilerinizi kaybedersiniz.
• Merkezi Olmayan Çoklu Yayın (Multi-Master): Nostr'da kimlik sunucuya değil matematiksel anahtara aittir. Kullanıcı aynı anda onlarca bağımsız sunucuya bağlanır; hiçbir sunucu tek başına otorite değildir.
• Topluluk Özgürlüğü: Nostr'da tek bir sunucuya hapsolmazsınız. İhtiyacınıza göre farklı röleleri eşzamanlı olarak kullanabilirsiniz.

Bluesky (AT Protocol) ilk bakışta açık görünse de mimari olarak iki büyük merkeziyetçilik darboğazı barındırır:

1. Kimlik Merkeziyeti (PLC Directory): Tüm kullanıcı DID kayıtları Bluesky şirketinin kontrolündeki merkezi bir veritabanı (PLC) tarafından işletilir. Bu mekanizma sansüre ve müdahaleye açıktır.
2. Veri Darboğazı (AppView): Bluesky istemcileri "aptal istemci" (dumb client) mantığıyla çalışır ve devasa bir ara sunucuya (AppView) muhtaçtır. Bu sunucu verileri gizlice sıralayabilir, filtreleyebilir veya engelleyebilir.

Nostr'da ise akıllı istemciler (smart clients) doğrudan yüzlerce bağımsız röle ile konuşur. Arada hiçbir tekel veya aracı katman bulunmaz.

Nostr'da merkezi bir algoritma size istemediğiniz içerikleri "dayatamaz". Ana akışınızda sadece sizin açıkça takip ettiğiniz hesapların içerikleri görünür.

Yorum ve keşif alanlarındaki spam'ler için ise çok katmanlı çözümler uygulanır:

• Web of Trust (Güven Ağı): İstemciler yalnızca takip ettiğiniz kişilerin takip ettiği hesaplardan gelen yanıtları öne çıkarabilir.
• Ücretli & Doğrulanmış Röleler: Giriş için cüzi bir Lightning ödemesi (veya PoW - İş Kanıtı) isteyen röleler bot spam'ini sıfıra indirir.
• Paylaşımlı Engelleme Listeleri: Topluluk tarafından derlenen güvenilir engelleme listeleriyle kötü niyetli aktörler filtrelenebilir.

Nostr'da protokol kimseye ait değildir; ancak her röle sunucusu onu işleten birey veya kuruma aittir. Bir röle sahibi kendi sunucusunda hangi içerikleri barındıracağına özgürce karar verebilir (birlikte olma özgürlüğü).

Bu geleneksel sansürden tamamen farklıdır: Bir röle içeriğinizi reddetse bile, içeriğiniz diğer rölelerinizde yayınlanmaya devam eder. Hatta isterseniz 5 dakika içinde kendi bağımsız rölenizi (örneğin Khatru ile) kurup yayın yapabilirsiniz.

Nostr röleleri oldukça hafif ve optimize yazılımlardır. Aylık 5-10 dolarlık mütevazı bir sanal sunucu dahi binlerce aktif kullanıcıya sorunsuz hizmet verebilir.

Ağdaki röleler farklı motivasyonlarla yaşatılır:

• Topluluk & Gönüllülük: Nostr Türkiye gibi yerel veya tematik toplulukların ortak katkılarıyla fonlanan kamu yararına röleler.
• Ücretli / Özel Röleler: Spam'den uzak, yüksek hızlı ve özel arşivleme sunan aylık/yıllık abonelikli röleler.
• Geliştirici & Şirket Desteği: Kendi istemcilerini ve ekosistem ürünlerini desteklemek isteyen ekiplerin kurduğu açık röleler.

Nostr, Bitcoin ile aynı kriptografik temeli (Schnorr imzaları ve secp256k1 eğrisi) paylaşır ve ilk benimseyen topluluk Bitcoin geliştiricileri olmuştur. Ancak Nostr protokolü Bitcoin'e bağımlı değildir.

İçerik okumak, mesajlaşmak veya topluluklara katılmak için Bitcoin'e sahip olmanız gerekmez.

Zap Nedir? NIP-57 standardıyla geliştirilen Zap sistemi, beğendiğiniz bir içeriğe veya yazara tek tıkla 1 Satoshi bile olsa mikro değer aktarmanızı sağlayan yerleşik ve isteğe bağlı bir bahşiş mekanizmasıdır.

Nostr'da tek bir algoritma tekelinin yerini özgür ve seçilebilir keşif modelleri almıştır:

• Doğal Sosyal Ağ: Takip ettiğiniz kişilerin beğendiği, paylaştığı veya etkileşime girdiği profilleri organik olarak keşfedersiniz.
• Tematik & Topluluk Röleleri: Yazılım, sanat, haber veya Türkiye odaklı özel rölelere bağlanarak ilgi alanınıza uygun gönderileri yakalarsınız.
• Veri Satış Makineleri (DVM - NIP-89/90): Dilediğiniz açık kaynaklı yapay zeka veya sıralama algoritmasını istemcinize entegre edebilirsiniz; içerik sıralama algoritmanızı siz seçersiniz.

Nostr'da arama üç farklı katmanda gerçekleşir:

1. NIP-50 Arama Röleleri: Tam metin (full-text) aramayı destekleyen özel röleler, iletileri indeksler ve istemcilerin anahtar kelimelere göre sorgu yapmasına olanak tanır.
2. İstemci İçi Yerel Arama: Kullandığınız istemci daha önce indirdiği tüm gönderileri cihazınızda yerel SQLite veya IndexedDB içinde arar.
3. Özel Arama İndeksleyicileri: nostr.band gibi genel ağ indeksleyicileri gelişmiş trend, konu etiketi ve profil aramaları sunar.